آتش فروزان
تاریخ و فرهنگ ایران
آریایی ها تا پیش از زرتشت(بخش2)
آریایی ها در اوستا اندیشه و نگرش آریایی های ایرانی در اوستا تفاوت های ویژه ای با آریی های وداها دارد، با اینکه میترا مردخدای بسیار قدرتمندیست و جنگ را مانند قهرمانی راهبری می کند و به شدت با پیمان شکنان و دروغگویان برخورد می کند اما از سویی در یشت هفدهم به نام «اَرت یشت» می بینیم که ارت Art خدابانویی است که با نام «اَشی وَنگوهی» نامیده می شود. و جایگاهی همپایه مهر دارد در این یشت آمده است: ارت یشت و اَشی وَنگوهی می ستاییم اَشی وَنگوهی را که زیبا اندام است و گردونه اش به استواری روان است، که بخشنده ی ثروت و برکت است و درمان بخش و نیرومند و بسیار هوشمند "پِرِ.ویرَ" می باشد.از مزداست هم چنان که امشاسپندان از اویند.داننده است همچون سوشیانت ها، و چون خوب ستایش شود، به ستایشگر دانایی و شناسندگی بخشد،خواه این آیین گزاری از سرزمین های دور باشد یا نزدیک، و هر که بستاید وی را، چونان است که مهر را ستوده باشد... آریایی ها تا پیش از زرتشت(بخش1) در جستارهای پیشین کوتاه و گزیده به همسایگان فلات ایران و همچنین تمدن های میانرودان و چگونگی فرهنگ و اندیشه ی آنها پرداختیم و اکنون در حد توان به بررسی آریایی ها و شیوه ی نگرش آنها به زن می پردازیم تا در این راستا به کشف جایگاه زن در فرهنگ و تاریخ ایران که جایگاهی بسیار متفاوت با جایگاه زن امروز ایران است دست یابیم. بخش 3:آمدن آریاییان و درآمیختن فرهنگ آریایی با فرهنگ مادرمحوری در جستار پیشین دیدیم که چگونه سارگون اکدی با هجوم به سومر سبب شد فرهنگ مهاجم سامی غالب شود و دوره ای در تاریخ میانرودان آغاز گردد با نام سومری- اکدی که در این دوره فرمانروایان سامی تبار اکد، زبان سامی را در آن سرزمین جایگزین زبان سومری کردند.و زبان اکدی زبان گفتگوی شهری و دیوانی گردید و بسیاری از متون مهم سومری به زبان اکدی برگردانده شد.در این زمان سوگنامه های بسیاری بوسیله ی شاعران سومری در اندوه ویرانی شهرهای سومر نوشته شد و همچنین اساتیر سومر به پرداختی دوباره و نوین از قهرمانان کهن و نامدار پرداختند که بی مانند بود.بدین گونه نخستین حماسه ها و پهلوان نامه ها در 4500 سال پیش در خاورمیانه سروده شد. در این میان فرهنگ مهاجم سامی با بافت و معیارهای ارزشی مرد سالار می کوشید کم کم و با روشی گام به گام از میزان تقدس و نفوذ خدابانوان بکاهد و این کار را به دو صورت انجام می داد:یکی با سرودن افسانه هایی که در آن چهره ی خدا بانوان سرآمد سومری را بی رحم و بی عاطفه نشان می داد(1) یعنی سوگنامه و دیگری در زمینه ی ادبیات غیر مذهبی و مردمی بود یعنی حماسه، که اینکار را با دستبرد به بخش هایی از متون کهن و دگرگون کردن آن به شکل دلخواه به گونه ای که فکر مردم را در سمت و سوی ضدیت با خدابانوان و معابد آنها می گردانید.(2) بخش2: آغاز سلطه ی فرهنگ سامی بر میانرودان برای اینکه به درک درستی از جایگاه زن در تاریخ و فرهنگ ایران دست یابیم نخست باید سفری داشته باشیم به پیش از تاریخ آن زمان که هنوز خط اختراع نشده بود، در «خاورمیانه» ، این سرزمین که از کهنسالترین مناطقی است که تمدن «اسکان یافته»(1) بر پایه ی اقتصاد کشاورزی در آن شناخته شده است، و کهن ترین ناحیه در خاورمیانه که این نوع سکونت را همراه با شکل های ابتدایی «دولت» و «حکومت» داشته، «میانرودان»(2) است.سرزمین میانرودان با حدود 10هزار میل مربع مساحت،در جنوب عراق امروزی میان دو رود دجله و فرات، در حد فاصل بغداد امروزی تا خلیج فارس قرار داشت.مردمی که نخستین بار در حدود 6هزار سال پیش، مبانی شهرنشینی استوار بر اقتصاد کشاورزی را در آنجا پایه گذاری کردند، «سومریان» بودند.(3)
بخش 1:پیش از تاریخ زندگی، مرگ، هدف، آرمان، دادخواهی، قدرت، داوری، نفرت از نیستی و ستایش زندگی، عشق، مهر و زیبایی و برتری خرد، همچون امروز،دل مشغولی انسان هایی بوده است که از بیش از هشت هزار سال پیش در آن سوی زاگرس و در دشت های خوزستان و میان رودان و بطور کلی در سرزمین ایران بزرگ می زیسته اند. شگفت آن که این مردمان دست کم در آغاز پیدایش و شکوفایی، جامعه ی خود را با مبانی سروری و محوری مادران و زنان اداره می کرده اند.با گسترش شهرنشینی و پیچیده تر شدن روابط اقتصادی و اجتماعی و قدرت گیری و انسجام انگاره های آیینی و مذهبی، این سروران و پادشاهان راه خود را از زمین به آسمان گشودند و از قالب شهر بانوی میرا به ایزد بانوی نامیرا و جاویدان تغییر چهره دادند.
در اینجا و در برابر چنین جلوه هایی از قدرت قابل دید و همچنین ذهنی زنانه این پرسش طرح می شود که چرا ایرانیان تمدن شهرنشینی را با سروری و رهبری زنان آغاز کرده اند و عملکرد این فرآیند چگونه بوده است و به چه دلیل زنان در قلمرو انگاره های آیینی و دینی مردمان بالانشین شده اند؟
ادامه مطلب
ادامه مطلب
ادامه مطلب
ادامه مطلب
ادامه مطلب
| Design By : Night Skin |
Authors
